توضيح دانشمند معاصر مصرى محمد ابو الفضل ابراهيم دانشمند معاصر مصرى در مقدمه شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد كه با كوشش و همت والاى او در بيست جلد در سال 1378 ه - به زيور طبع آراسته گرديده ، و با توضيحات و پاورقىهاى سودمند او منتشر شده است ، مىنويسد : « شريف رضى در آغاز نهج البلاغه مصادرى كه سخنان امير المؤمنين را از آنجا گرفته است ، ذكر نكرده ، همچنين استادانى را كه از آنها نقل كرده است ، نام ننموده است ( آن زمانها ذكر مأخذ مانند زمان ما چندان معمول نبرده است ) . ولى چنان كه از موارد متعدد نهج البلاغه پيداست ، او بعضى از مطالب ( سخنان حضرت ) را از كتاب « البيان و التبيين » جاحظ ، و « المقتضب » مبرّد ، و كتاب « مغازى » سعيد بن يحيى اموى ، و كتاب « الجمل » واقدى ، و « المقامات فى مناقب امير المؤمنين » تأليف ابو جعفر اسكانى ، و تاريخ ابن جرير طبرى ، و به نقل از ابو جعفر محمد بن على باقر ( عليه السّلام ) و روايت يمانى از ابن قتيبه ، و آنچه به خط هشام بن كلبى ديده است ، و خبر ضرار بن ضمرهء صدائى ، و روايت جحيفه ، و حكايت ثعلب از ابى الاعرابى ، نقل مىكند . شايد هم از مصادر و مأخذ ديگرى گرفته باشد كه در نهج البلاغه تصريح به آن نكرده است « 1 » . » سخنان ابن ابى الحديد در تأييد انتساب مطالب نهج البلاغه به أمير المؤمنين عليه السّلام ابن ابى الحديد معتزلى دانشمند عاليمقام اهل تسنن در « شرح نهج البلاغه » خود با توجه به شبهات ساختگى كه بعضى از متعصبين القا نموده و سعى داشته‌اند اذهان را مشوب سازند مىنويسد : « بسيارى از مردم هوا پرست مىگويند : » « بسيارى از مطالب نهج البلاغه سخنانى است

--> ( 1 ) - شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد - ج 1 - ص 7 .